پاسخ اين پرسش به ظاهر ساده، بسيار دشوار است. در حالي كه ما فرصت بررسي ميليون‌ها گونه حيات مختلف را از نزديك داشته‌ايم. زيرا بسته به اين كه چه شخصي تعريف را ارائه مي‌كند، يك دانشمند، يك فيلسوف، يا يك روحاني، تعاريف گوناگوني از حيات وجود دارد. هر سه نفر مي‌توانند تا ابد با هم بحث كنند و ممكن است هرگز به توافق نرسند. مگر آنكه بتوانند بخشي از ديدگاه‌هاي طرف مقابل را بپذيرند. پ در اينجا تعريف علمي حيات را مطرح مي‌كنم.

حيات را زيست‌شناساني بررسي مي‌كنند كه خودشان در گروه‌هاي مختلف جاي دارند:
زيست شناسان سلولي كه عناصر پايه و سازنده موجودات زنده را بررسي مي‌كنند.
زيست شناسان مولكولي كه ساختارهاي ملكولي موجودات زنده را بررسي مي‌كنند.
متخصصان ژنتيك كه به بررسي تحول حيات، رفتار آن و به خصوص همتاسازي آن مي‌پردازند كه همه موافق‌اند كه مهم‌ترين ويژگي‌هاي حيات است.
بوم شناسان كه به بررسي قوانينی مي‌پردازند كه بر روابط پيچيده ميان موجودات گوناگون حاكم‌اند، موجوداتي كه در زيستگاه مشتركي زندگي مي‌كنند.
تعريف درست شكل حيات آن است كه مشخصات و ويژگي‌هاي مشترك در ميان همه گونه‌هاي حيات را داشته باشد. از ميكروب‌ها، تا گياهان ساكن، تا پرشمارترين و گوناگون‌ترين موجودات يعني حشرات، تا هوشمندترين‌شان، انسان.

برخي از ويژگي‌هاي موجودات زنده  عبارتند از :
ـ همه آنها دستگاه فرايند شيميايي‌اند.
ـ خودكفا هستند.
ـ همتاسازي مي‌كنند.
ـ از طريق كنش و واكنش با محيط تكامل پيدا مي‌كنند.
ـ سوخت و ساز دارند و رشد مي‌كنند.
ـ ارتباط دروني اجزاي بدن آنها از طريق علائم الكتريكي يا توليد تركيبات شيميايي (مثل هورمون‌ها) است.

شرايط حيات
مشخص‌ترين لازمه وجود و تكامل حيات، منبع مناسب انرژي است كه به جز چند استثناء، خورشيد و ديگر ستاره‌ها، مستقيم يا غيرمستقيم، اين منبع انرژي‌اند. البته كشف اخير تعدادي باكتري اِكستريموفيل، گستره شرايط ممكن براي حيات را وسيع‌تر كرده است. اكستريمويل‌ها (extremophile)، موجودات زنده ريزي (ريزارگانيسم)‌اند كه در شرايط دشواري مانند داخل لوله‌هاي رآكتورهاي هسته‌اي، زندگي و رشد مي‌كنند ، يا كرم‌هايي كه در تاريكي اعماق اقيانوس‌ها زندگي مي‌كنند، جايي كه منبع انرژي، گرماي تونل‌هاي آتشفشاني است. گرمايي كه منشا اصلي آن واپاشي عناصر راديواكتيو درون زمين است. اين موجودات ريزِ جان سخت خود را با محيط‌هايي سازگار كرده‌اند كه تصور نمي‌شود حيات در آنها وجود داشته باشد.

شرايط محيطي مناسب كه سازگار با نيازهاي حيات باشد نيز شرط ديگري براي وجود حيات است. بدون وجود محيطي پايدار و محافظ، هر گونه حياتي پيش از اين كه فرصت حفاظت از خود را پيدا كند، از بين خواهد رفت، درست مانند لايه ازن زمين كه همه موجودات را از خطر پرتوهاي مرگبار فرابنفش خورشيد محافظت مي‌كند. هر چند كه اكستريموفيل‌ها ثابت كردند كه اين عامل ممكن است به اندازه‌ي عوامل ديگر، همچون وجود عناصر لازم براي انجام سوخت و ساز دروني بدن، رشد و توليد مثل، براي زندگي آنها لازم نباشد.

شرايط لازم براي وجود حيات
يكي از دلايل اصلي ادعاي وجود حيات در ديگر نقاط كيهان اين است كه مواد سازنده حيات فقط در زمين پيدا نمي‌شود. اين مولكول‌هاي آلي يا بلوك‌هاي سازنده حيات را مي‌توان بر سطح كرات ديگر، درون دنباله‌دارها و حتي در محيط ميان ستاره‌اي نيز يافت.

بيش از 99 درصد بدن هر موجود زنده‌ي روي زمين، فضاي خالي است كه در واقع فاصله‌ي ميان الكترون‌ها و پروتون‌ها در اتم‌هاي آنهاست. تقريباً 95 درصد تركيبات شيميايي حيات زميني، مشتقات عناصر هيدروژن، اكسيژن و كربن هستند و از اين ميان 76 درصد وابسته به مولكول‌هاي آب ـ تركيب دو اتم هيدروژن و اكسيژن ـ هستتند. ارزش مادي تمام عناصر موجود در بدن انسان، كمتر از 1000 تومان است!

هيدروژن، فراوان‌ترين عنصر عالم است و بيش از 90 درصد جرم قابل مشاهده عالم را تشكيل داده است. اكسيژن و كربن محصولات اصلي فرايند همجوشي هسته‌اي در كوره مركزي هر ستاره پيرند. پس هر كجا كه ستاره و سياراتي از سحابي باقي مانده از مرگ ستاره يا ستاره‌هايي كهن به وجود آيد، اين دو عنصر وجود دارند. از آنجا كه كربن به سادگي و به شكل‌هاي مختلف با خودش و ديگر عناصر پيوند محكم تشكيل مي‌دهد و بلوك‌هاي سازنده حيات (ملكول‌هاي آلي) را مي‌سازد، پس منطقي است كه احتمال شكل‌گيري حيات در "هر كجاي" عالم به اندازه‌ي زمين باشد. برعكس اگر حيات روي زمين از سه عنصر نادر مثلاً موليبدنيوم، پلوتونيوم و بيسموت شكل گرفته بود، آن گاه مي‌توانستيم بپذيريم كه حيات منحصر به زمين است.

اما اين تمام داستان نيست. مي‌دانيم كه آب، يكي از عناصر ضروري براي ظهور و دوام حيات، به نوعي كه مي‌شناسيم، است. اما آب در محيطي با فشار جو زمين در صفر درجه سانتيگراد يخ مي‌زند و در 100 درجه سانتيگراد بخار مي‌شود. آب مايع براي پيدايش حيات ضروري است. اگر سياره بيش از حد از ستاره‌ي مادر دور يا به آن نزديك باشد، دماي مناسب براي باقي ماندن آب مايع به وجود نمي‌آيد. فقط حلقه باريكي به دور ستاره‌ي ‌هر منظومه اي چنين شرايطي را دارد كه اين محدوده كمربند حيات نام دارد.

افزون بر اين، آب بايد تحت فشار معيني باشد. در غير اين صورت تصعيد مي‌شود، يعني مستقيم از يخ به بخار تبديل مي‌شود و مرحله مايع را رد مي‌كند (مانند شرايط سطح مريخ). بنابراين، سياره بايد جو داشته باشد و گرنه مانند اروپا، قمر مشتري، اقيانوسي از آب خواهد داشت كه زير پوسته يخزده‌اي پنهان است يا كره‌اي كه كاملاً از يخ است. وجود آب مايع عامل كم اهميتي نيست. بيشترين جز تشكيل دهنده هر شكل حيات روي زمين را آب مايع تشكيل داده است. هر چند ممكن است انواعي از حيات در كيهان شكل بگيرد كه بر مبناي مواد ديگري به وجود آيد، اما شناختي از چگونگي چنين نوع حياتي نداريم.
اين دو شرط به طور جدي تعداد سيارات ميزبان حيات را در عالم كاهش مي‌دهد. اما با حساب تعداد بي‌شمار سيارات احتمالي در عالم، دانشمندان محاسبه كرده‌اند كه احتمال اين كه حيات در جاي ديگري از كيهان وجود نداشته باشد، يك در 100 ميليون است.

اما كجا بايد اين عناصر و اين شرايط را براي حيات پيدا كنيم؟ جواب اين است : فقط روي سيارات يا قمرهايشان. مشخص است كه ستاره‌ها مكان مناسبي براي جستجوي حيات نيستند، زيرا با اين كه برخي از آنها داراي اين عناصر هستند اما هيچ كدام شرايط محيطي مناسبي ندارند. فكر مي‌كنم شما هم موافقيد كه مكاني كه هر ثانيه ميليون‌ها بمب هيدروژني در آن منفجر مي‌شود، جاي مناسبي براي شكل‌گيري حيات نيست. چه برسد به تحول آن!

جستجو برای یافتن هوش فرازمینی
SETI سرنام كلمات Search for Extra Terrestrial Intelligance (جستجو براي يافتن هوش فرازميني) است كه هدف از آن يافتن پاسخ سؤالاتي مانند اين است ‌كه "آيا ما تنها هستيم؟" . همه مي‌دانيم كه از كره زمين مقادير بسيار زيادي امواج راديويي و تلويزيوني و سيگنال‌هاي مختلف منتشر مي‌شود. يعني بيش از پنجاه سال است كه امواج تلويزيوني منتشره از سوي زمين به سمت ده‌ها هزار ستاره روان است و اين امواج  از جانب آن‌ها (وقتي كه به آن‌ها برسد) قابل‌دريافت هستند. براي همين هم نامعقول نخواهد بود اگر فكر كنيم كه تمدن‌هاي ديگري در سطح كهكشان هم ممكن است چنين امواجي را ارسال كرده باشند. پس مي‌توانيم به دنبال يافتن امواج راديويي، تلويزيوني، ليزري و… باشيم. مهم‌ترين ابزاري كه براي اين کار داريم تلسكوپ راديويي آرسيبو(Arecibo) به قطر 300 متر در پورتوريكو ست. براي پردازش و تحليل يافته‌ها نيز از قوي‌ترين ابركامپيوتر دنيا استفاده مي‌كنيم.
فكر اصلي پروژه متعلق به دانشمند علوم كامپيوتر يعني David Gedye در سياتل است. وي سپس يك تيم چهار نفره متشكل از خودش، دكترDan Werthimer و Woody Sullivan و David Anderson را براي عملياتي‌كردن پروژه سازماندهي كرد.

حاميان اصلي پروژه انجمن سياره‌شناسي، شركت سان‌ مايكروسيستم، بنياد ملي علوم و دانشگاه كاليفرنيا مي باشند.
در كهكشان ما، يعني كهكشان راه‌شيري، در حدود سيصد ميليارد ستاره وجود دارد كه تعدادي از آن‌ها شبيه خورشيد ما هستند و بعضي از آن‌ها به دور خود سياراتي دارند. زماني كه كره‌زمين به قدر كافي سرد شد، به همراه فراهم بودن عوامل ديگر، حيات در آن به وجود آمد. دانشمندان گمان مي‌كنند كه ممكن است در سيارات ديگري هم مشابه همين اتفاق روي دهد و انواع ديگري از حيات پديدار شود يا شده باشد. البته دليلي وجود ندارد كه آن‌ها هم حيات هوشمند باشند يا حتي حيات هوشمندي كه قادر به ايجاد فناوري نيز باشد. وليكن اين‌ها دليل نمي‌شود كه ما جستجو نكنيم. يعني خلاصه بگويم به همان اندازه كه دلايلي براي جستجو نكردن داريم، همان‌قدر هم دلايل قانع‌كننده براي انجام جستجو وجود دارد.

براي مشاركت در پروژه و يافتن موجودات هوشمند فرازميني، كافي است كه يك كامپيوتر در خانه، محل كار يا مدرسه داشته باشيد كه به اينترنت هم متصل باشد. با دريافت برنامه محافظ صفحه نمايش مخصوص پروژه كه از این نشاني  قابل دانلود است، به خيل عظيم پردازش‌كنندگان اطلاعات پروژه SETI خواهيد پيوست. يعني در زمان‌هاي بي‌كاري كامپيوتر، از آن براي پردازش داده‌ها استفاده مي‌شود و با اجازه دارنده كامپيوتر، اطلاعات پردازش‌شده به دانشگاه بركلي برمي‌گردد. كليه اطلاعات بازگشتي نام شما را به عنوان پردازش‌كننده به همراه دارد. و اين يعني اينكه شايد شما نخستين كسي باشيد كه علائم مربوط به هوش فرازميني را يافته ايد.

در حال حاضر حدود 4/5 ميليون كامپيوتر در سراسر دنيا به SETI@Home پيوسته‌اند و بزرگ‌ترين ابركامپيوتر روي زمين را تشكيل داده‌اند. سرعت كاري اين ابركامپيوتر در حدود 70 ترافلاپس (70 ميليارد عمليات مميز شناور در ثانيه) است. اين رقم يعني اين‌كه يك كامپيوتر منفرد به مدت دو هزارسال به طور مداوم و هر روز كار كند. اين 4/5 ميليون كامپيوتر در حال حاضر در 226 كشور جهان پراكنده هستند و مي‌توان گفت كه در ضمن بزرگ‌ترين پروژه Grid Computing جهان را نيز شكل داده‌اند.

كليه اطلاعات دريافتي از راديوتلسكوپ‌ها مجتمع مي‌شوند. سپس پردازش اوليه‌اي روي آن‌ها صورت مي‌گيرد. در اين قسمت داده‌هايي وارد مي‌شوند كه قبلاً اثرات تداخلي امواج و سيگنال‌هايي كه از منابع زميني منتشر شده‌اند، از آن‌ها جدا شده‌است. يعني بين صدها ميليون سيگنال باقيمانده، جستجو صورت مي‌گيرد. در مرحله بعدي منبع توليد سيگنال به‌طور دقيق مورد بررسي قرار مي‌گيرد تا از انحراف و توجه به سيگنال‌هاي غيرواقعي اجتناب گردد. در اين‌جا شرط لازم آن است كه حداقل بيش از 60 درصد از سيگنال ارسالي از همان منبع توليد شده باشد. البته واضح است كه روند انجام اين كار تا چه حد پيچيدگي دارد. در مرحله بعدي يك بار ديگر سيگنال‌ها پالايش مي‌شوند و حاصل كار كانديداهاي نهايي هستند. خروجي اين مرحله در اختيار ستاره‌شناسان قرار مي‌گيرد تا در بين آن‌ها به جستجوي ردپاي احتمالي موجودات فرازميني بپردازند.

پروژه در ماه مي سال 1999 آغاز شده است و تا زماني كه نشانه‌هايي از موجودات فرازميني (ET) پيدا كنيم، ادامه خواهد داشت. البته ممكن است قبل از آن، به دليل مشكلات مالي و نداشتن بودجه لازم، پروژه تعطيل شود.
يكي از مديران اين پروژه در جواب اين سوال كه آيا تا كنون به نتيجه مشخصي هم رسيده ايد گفته است كه :

كانديداهايي را به اين منظور يافته‌ايم و علائم مشكوكي را دريافت كرده‌ايم، اما هنوز هيچ‌كدام ما را به اين نتيجه نرسانده‌اند كه علائم از سوي موجودات فرازميني هستند. يعني در حقيقت هنوز هيچ علامت واقعي دريافت نكرده‌ايم. البته ما در پي توسعه طرح مكملي به نام BOINC هستيم. در اين طرح قصد داريم از ساير علوم نيز براي يافتن موجودات فرازميني كمك بگيريم. مثلاً از دانشمندان علوم مدل‌سازي، زيست‌شناسي، تحقيقات دارويي و ... نيز براي همكاري در پروژه جديد دعوت كرده‌ايم.

 سايت رسمي اين پروژه  را اینجا  ببینید.