پايان كار ستارههاي كمجرم بسيار آرام است، نه انفجاري و نه رمبشي. يك مرگ آرام و باوقار در انتظار ستارگان كم جرم است.
آخرين مرحلهي حيات ستارههاي كم جرم، مرحلهي كوتوله سفيد است كه ستارههاي مذكور پس از اتمام منابع انرژي هستهايي، وارد آن ميشوند.
كوتولههاي سفيد، ستارههاي كوچك و كمجرمند شعاع آنها حدود دو درصد شعاع خورشيد و جرمشان حدود جرم خورشيد است با توجه به اندازه و جرم اين ستارهها متوجه ميشويم كه چگالي متوسط آنها خيلي زياد و حدود ده به توان شش گرم بر سانتيمتر مكعب است علت چگالي بزرگ كوتولهي سفيد آن است كه كوتوله سفيد، پس از اتمام منابع انرژي هستهايي، آنقدر به انقباض خود ادامه ميدهد تا اينكه نيروي فشار و گاز با نيروي گرانش برابر شود.
ستاره پس از توقف انقباض، به تدريج سرد ميشود و سرانجام به صورت كوتوله سياه در ميآيد و از آن پس، بدون اينكه ديده شود در داخل كهكشان به حركت خود ادامه ميدهد.
نزديكترين كوتولهي سفيد
هابل جرم نزديكترين ستارهي كوتوله سفيد به زمين را اندازه گرفته است. قطر اين ستاره موسوم به سريوس ب تنها ۱۲ هزار كيلومتر يعني تقريباً اندازهي زمين است. اما جرم آن ۹۸ درصد خورشيد است. مطالعهي سريوس ب به دليل قرار گرفتن در كنار ستاره بينهايت درخشان شباهنگ بسيار دشوار بوده است. اما دانشمندان اكنون به كمك تلسكوپ فضايي هابل موفق به مطالعه دقيق اين ستاره شدهاند. ميدان جاذبهي سريوس ب تقريباً ۳۵۰ هزار بار بزرگتر از ميدان جاذبهي زمين است. سريوس ب ابتدا در سال ۱۸۶۲ كشف شد. اما مطالعهي دقيق آن به علت تابندگي شديد شباهنگ، دشوار بود. تعيين جرم كوتولههاي سفيد براي درك تكامل ستارگاني مانند خورشيد اهميت دارد. خورشيد نيز در حدود پنج هزار ميليون سال ديگر به يك كوتوله سفيد بدل خواهد شد. كوتولههاي سفيد ستارگاني هستند كه هيدروژن آنها براي تبديل هيدروژن به هليوم تمام شده و ديگر نميسوزند. اين ستارهها كه ديگر قادر به توليد حرارت و فشار بيروني نيستند، زير بار سنگين ميدان جاذبه خود فرو مي ريزند اما تا زماني كه مواد دروني آنها سرد نشده است به تابش ادامه ميدهند.

+ نوشته شده در 86/10/17ساعت 22:12 توسط محمدرضاضیاءمحمد ابراهیم پور |